Genetiğe on yıllardır yoğun bir şekilde odaklanan biyomedikal araştırma topluluğu, "ekspozomik" adı verilen yeni bir çerçeveye odaklanarak büyük bir değişim geçiriyor. Bilim insanlarının insan genomunu haritalamak için çalışma biçimlerine benzer şekilde, bu yeni alan da bir kişinin yaşamı boyunca karşılaştığı kimyasal, fiziksel, sosyal ve biyolojik unsurları haritalamayı amaçlıyor. Uzmanlar, genetik mutasyonların örneğin Parkinson gibi hastalıkların yalnızca yaklaşık %10'unu oluşturduğunu tahmin ediyor. Amerikan Tıp Fakülteleri Birliği'nin (AAMC) bildirdiğine göre, kalan %90'ın çevresel faktörlerden kaynaklandığı düşünülüyor ve bu da bilim insanlarını genlerin ötesine bakmaya yöneltiyor. Bu yeni sağlık değerlendirme paradigması madalyonun iki yüzünü de gerektiriyor; "Genomik ve eksposomik. Birbirlerini tamamlıyorlar."Eksposomik verilere örnek olarak ışık ve sıcaklık, kandaki veya diğer vücut sıvılarındaki biyobelirteçler, beslenme alımı, çevresel kimyasallar, fiziksel aktivite, gelir ve eğitim verilebilir. Nihai hedef? Bu büyük bireysel bilgi birikimini pratik ve kişiselleştirilmiş sağlık çözümlerine dönüştürmek. AAMC'ye göre araştırmacılar, bir kişinin "eksposomik profilinin" elektronik tıbbi kayıtlarına dahil edildiği bir gelecek öngörüyor.
Amaç, tek bir hastalık nedenini belirlemenin ötesine geçmek ve bunun yerine bir kişinin yaşam boyu maruz kaldığı benzersiz durumların tüm resmini yakalamaktır. Bu artışın arkasındaki itici güç, olası tüm maruziyetleri haritalamak için gereken veri hacmini işleyebilen yeni teknolojilerdir.
Araçlar şunlardır:
Coğrafi veriler: Uydu görüntüleri ve sağlık verilerinin sosyal belirleyicileri, hava kirliliği ve su kalitesi gibi konuma özgü maruziyetlerin ölçülmesine yardımcı olur.
Kütle spektrometrisi: Gelişmiş kimyasal analiz, kan ve idrar gibi biyolojik örneklerde binlerce belirtecin tespit edilmesine yardımcı olur.
Giyilebilir cihazlar: Kaliforniya'daki Stanford Tıp Fakültesi'nde geliştirilen "eksposometre" gibi cihazlar, kimyasal ve biyolojik örnekleri doğrudan kullanıcıdan toplayabilir.
Makalenin/Haberin İngilizce versiyonuna buradan ulaşabilirsiniz. Haber Yayınlanma Tarihi : 01.12.2025
Haberi Sosyal Medyada Paylaş:
