Araştırma için araştırmacılar, Eylül 2020 ile Şubat 2022 arasında 16 ülkeden 2.400 kişiyi test etti. Katılımcılar arasında COVID enfeksiyonu olmayan kişilerin yanı sıra hastaneye yatış gerektirmeyen, hastanede tedavi gören veya yoğun bakım ünitesinde kalmayı gerektirecek kadar ciddi bir enfeksiyonu olan COVID hastaları da vardı. Araştırmacılar, her bir kişinin damar yaşını, boyundaki karotis arteri ile bacaklardaki femoral arterler arasında bir kan basıncı dalgasının ne kadar hızlı hareket ettiğini ölçen bir cihazla değerlendirdi. Bu ölçüme karotis-femoral nabız dalga hızı (PWV) adı verildi. Araştırmacılar, bu sayı ne kadar yüksekse, kişinin kan damarlarının o kadar sert ve yaşlı olduğunu belirtti. Bir kişinin COVID enfeksiyonundan altı ay ve bir yıl sonra yapılan ölçümler, her üç grubun da hiç enfekte olmayanlara kıyasla daha sert arterlere sahip olduğunu gösterdi. Hafif COVID geçiren kadınlarda PWV'deki ortalama artış saniyede 0,55 metre, COVID nedeniyle hastaneye kaldırılan kadınlarda ise saniyede 0,6 metreydi. Yoğun bakım ünitesinde tedavi gören kadınlarda PWV'deki ortalama artış saniyede 1,09 metreydi. Araştırmacılar, saniyede yaklaşık 0,5 metrelik bir artışın "klinik olarak önemli" olduğunu ve yaklaşık beş yıllık yaşlanmaya eşdeğer olduğunu belirtti. Örneğin, 60 yaşındaki bir kadında kalp hastalığı riskini yaklaşık %3 oranında artırıyordu. Araştırmacılar, nefes darlığı veya yorgunluk gibi uzun süreli COVID semptomları gösteren kişilerin atardamarlarının erken yaşlanma olasılığının daha yüksek olduğunu belirtti.
Harvard Tıp Fakültesi'nden Dr. Behnood Bikdeli, atardamarlar üzerindeki bu etkinin COVID hastalarının %40'ı kadarında bildirilen uzun COVID semptomlarının bazılarını açıklamaya yardımcı olabileceğini belirtti. Bikdeli, "Endotel disfonksiyonu, inflamasyon ve pıhtılaşma anormallikleriyle belirginleşen damar hasarı, bu komplikasyonlara yol açan temel mekanizmadır" diye yazdı. Öte yandan, COVID aşısı olan kişilerin atardamarları genellikle aşı olmayanlara kıyasla daha az sertti. COVID-19 virüsü, kan damarlarının iç yüzeyinde bulunan anjiyotensin dönüştürücü enzim 2 reseptörleri adı verilen vücuttaki belirli reseptörler üzerinde etki eder. Virüs, hücrelere girmek ve onları enfekte etmek için bu reseptörleri kullanır. Bu, damar disfonksiyonuna ve damar yaşlanmasının hızlanmasına neden olabilir. Vücudun iltihaplanması ve bağışıklık tepkilerinin, yani enfeksiyona karşı savunma mekanizması da bunda rol oynayabilir. Bağışıklık tepkisi, kadınlar ve erkekler arasındaki farkı da açıklayabilir. Kadınlar daha hızlı ve güçlü bir bağışıklık tepkisi geliştiriyor ve bu da onları enfeksiyondan koruyabiliyor. Ancak aynı tepki, ilk enfeksiyondan sonra kan damarlarındaki hasarı da artırabilir.
Makalenin/Haberin İngilizce versiyonuna buradan ulaşabilirsiniz.
Haber Yayınlanma Tarihi : 22.08.2025
Haberi Sosyal Medyada Paylaş:
